Kare renkleri: bir saniyede beyaz mı siyah mı

Gözlerini kapat: bir saniyeden kısa sürede söyle, f7 beyaz mı, siyah mı? c1'deki fil hangi renk karelerde hareket eder? Körleme satrancın temel taşı budur. Kare renklerini düşünmeden bulamadığın sürece zihninde bir partiyi takip ederken sürekli takılırsın.

İyi haber: düşünmeden uygulayabilir hâle getirmenin en kolay olduğu zihinde canlandırma becerisi budur. Çünkü hiç şaşmayan bir tek-çift kuralı ve işi daha da hızlandıran görsel kısayollar vardır. Önce kuralı, sonra kısayolları öğren.

Dikey harfini sayıya çevir: a=1, b=2, c=3, d=4, e=5, f=6, g=7, h=8. Böylece her kareyi iki sayı belirler: dikeyin sayısı ve yatayın numarası. Her biri ya tek ya da çifttir.

• a1: 1. dikey (tek), 1. yatay (tek). Pariteler aynı, dolayısıyla siyah. (a1 gerçekten de siyah.)
• h1: 8. dikey (çift), 1. yatay (tek). Biri çift, diğeri tek, dolayısıyla beyaz.
• f6: 6. dikey (çift), 6. yatay (çift). İkisi de çift, dolayısıyla siyah.
• e4: 5. dikey (tek), 4. yatay (çift). Biri tek, diğeri çift, dolayısıyla beyaz.

Aynı kuralı toplamla da uygulayabilirsin: dikeyin sayısıyla yatayın numarasını topla. Toplam çiftse siyah, tekse beyaz. f6 için 6+6 = 12: çift, yani siyah. h1 için 8+1 = 9: tek, yani beyaz. İki yöntem aynı sonucu verir; ikisi de tek ya da ikisi de çift olan iki sayının toplamı her zaman çifttir. Hangisi aklında daha kolay kalıyorsa onu kullan: karşılaştır ya da topla.

Kuralı aklında tutmak için iki ışık anahtarı hayal et: biri dikey, diğeri yatay için. Her biri ya yukarıda (çift) ya da aşağıda (tek) olsun. İki anahtar aynı konumdaysa ışık kapalı, kare siyah. Anahtarlar farklı konumdaysa ışık açık, kare beyaz. Bu görüntü sık yapılan bir hatayı önler: kural "çift = siyah" değildir; sonucu iki sayının tek-çift durumunu karşılaştırarak bulursun.

Kuralın zaman alan tek adımı harfi sayıya çevirmektir. Görsel bir kısayolla bunu atlayabilirsin: a c e g harfleri "kısa"dır, yukarı uzanan çizgileri yoktur ve tek dikeyleri gösterirler. b d f h harfleri "uzun"dur, yukarı uzanan bir çizgileri vardır ve çift dikeyleri gösterirler. Hatırlama ipucu: "ACE-G". İngilizcede "ace" as demektir; asları tek dikeylerle eşleştir.

Dikeyin tek mi çift mi olduğunu saymadan, bir bakışta anlarsın. Bunu yatayın numarasıyla birleştir; o zaten rakamla yazılıdır. Kısa (tek) harf + tek yatay: ikisi de tek, kare siyah. Uzun (çift) harf + tek yatay: biri çift, diğeri tek, kare beyaz. Çoğu oyuncu için pratikte en hızlı yöntem budur.

Hesap yapmak yerine rengini bildiğin bir referans kareden başlayıp ilerle. Şu referansları iyice aklına yerleştir:

• a1 SİYAHTIR (Beyazın tarafından bakınca sol alt köşe).
• h1 BEYAZDIR: tahtayı yerleştirirken sağ alt köşe beyaz olmalıdır.
• a1-h8 uzun çaprazının tamamı SİYAHTIR.
• a8-h1 uzun çaprazının tamamı BEYAZDIR.
• Vezir kendi rengindeki kareden başlar: beyaz vezir beyaz kare d1'de, siyah vezir siyah kare d8'dedir.

Matematiksel hesaplamadan daha yavaş olsa da, bir sonucu iki kez kontrol etmek ve sayıları sevmeyen yeni başlayanlar için mükemmeldir.

İleri düzey oyuncular, çarpım tablosunu bildiğin gibi, karelerin rengini hesap yapmadan bilir. Önce kuralla başlarsın: tek-çift kontrolü ve kısa/uzun harfler. Alıştırma yaptıkça hesaplamaya ihtiyacın kalmaz. Kural geçici bir destektir: cevap refleks hâline gelene kadar çalış, sonra bu destek kendiliğinden gereksizleşir.

• Fil filtresi: fil rengini hiç değiştirmez. Karenin rengini anında bilmek, filin o kareye ulaşıp ulaşamayacağını söyler (fil dersine bak).
• İyi fil / kötü fil, şahın çevresindeki zayıf kareler, aynı renkteki kare grupları.
• Körlemede zihinde canlandırmanın bütünü: bir partiyi konumu kaybetmeden zihninde takip etmek.

Bir karenin üzerine fareyi getir ya da kareye dokun; yöntemin rengi nasıl hesapladığını izle. Becerini sınamak için körleme modunu aç ve testte art arda olabildiğince çok doğru cevap vermeye çalış.

1. Kuralı öğren: iki sayı da tek ya da ikisi de çiftse kare siyahtır. Acele etmeden 10 karenin rengini bul.
2. Harf kısayolunu ekle (kısa/uzun); böylece harfi sayıya çevirme adımını atlarsın.
3. Süreli test: rastgele karelerin beyaz mı, siyah mı olduğunu söyle; art arda doğru cevaplarla uzun bir seri yakalamaya çalış.
4. Körleme modu: kare renkleri gizlenmiş tahtada, rengi açmadan önce tahmin et.
5. Referans karelerle çapraz kontrol yap: vezirlerin başlangıç karelerini ve uzun çaprazları kullanarak cevaplarını doğrula.

• "Çift = siyah" düşüncesini gerçek kuralla karıştırmak. Belirleyici olan tek bir sayının tek mi çift mi olduğu değil, iki sayının tek-çift durumlarının karşılaştırılmasıdır; istersen toplamın tek mi çift mi olduğuna da bakabilirsin. a8'de dikeyin sayısı 1, yani tektir; ama yatayın numarası 8, yani çifttir. Biri tek, diğeri çift olduğu için kare beyazdır.
• Tahtanın yönünü unutmak. "Sağ alt köşe beyaz" kuralını unutursan bütün tahtayı zihninde ayna görüntüsüyle kurabilirsin. h1'in beyaz olduğunu her zaman referans al.
• Sürekli hesap yapmak. Amaç, ömür boyu hesap yapmak değil, refleks kazanmaktır. Kurala ihtiyaç duymadan cevap verene kadar alıştırma yap.
• Renk değişimi kuralını ters uygulamak. Çapraz adım rengi korur; sağa, sola, yukarı veya aşağı bir adım ise rengi değiştirir.